Daily News Digest: October 2, 2026 दैनिक समाचार डाइजेस्ट: असोज १६, २०८३

Click icons for more →थप जानकारीका लागि आइकनमा क्लिक गर्नुहोस् →

1. कांग्रेस महाधिवेशन : तामझाम नगर्ने, खर्च सहभागी आफैँले बेहोर्ने

   नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशन आश्विन १८ मा काठमाडौंको खुलामञ्चमा उद्घाटन हुँदैछ, १९–२० गते बन्दसत्र र २१–२२ गते निर्वाचन हुनेछ। ७ हजार ७ सयभन्दा बढी प्रतिनिधि सहभागी हुँदै छन्, जुन पार्टीको इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो सङ्ख्या हो। प्राकृतिक विपद्का कारण भड्किलो प्रचार नगरिने, प्रचारसामग्री एउटै मुख्य गेटमा सीमित गरिने र उम्मेदवारलाई डिजिटल माध्यम मात्र प्रयोग गर्न आग्रह गरिएको छ। प्रतिनिधिले आवास र यातायात खर्च आफैँ व्यहोर्ने भएका छन् भने भोजन भृकुटीमण्डपमा व्यवस्थित हुनेछ।

   
2. महाधिवेशन उद्घाटनमा रवि, ओली र प्रचण्डसहित दलका नेता सहभागी हुने

   कांग्रेसले महाधिवेशनको उद्घाटनमा रास्वपा अध्यक्ष रवि लामिछाने, एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली, नेकपाका पुष्पकमल दाहाल, राप्रपाका राजेन्द्र लिङ्देन, जसपाका उपेन्द्र यादव र जनमत पार्टीका चन्द्रकान्त राउतलगायतलाई निम्ता गरेको छ। हर्क साम्पाङको पार्टीले महासचिव पठाउने जनाइएको छ। समाजवादी अन्तर्राष्ट्रिय (सोशलिस्ट इन्टरनेसनल) का कार्यकारी संयोजक पनि अतिथि हुने अपेक्षा छ।

   
3. Congress factions clash over party's socialist path

   Nepali Congress is split over whether to keep founding leader BP Koirala's democratic socialism or move toward social democracy. The debate sharpened after the party elevated Gagan Thapa to the presidency in January and began courting younger voters. The Deuba faction argues the shift abandons the party's core identity, while supporters say it modernises BP's principles. Young delegates are pressing for an ideological update for the digital generation as the convention approaches.

   
4. देउवा पक्षको समानान्तर प्रक्रिया र प्रतिनिधि छनोटमा चर्चित नेता पराजित

   शेरबहादुर देउवा समूहले ३ हजार १९१ वडामा अधिवेशन सम्पन्न गरेको छ र बाँकी वडामा आगामी दुई दिनमा गर्ने तयारी छ। गगन थापा पक्षले असोज ३–४ मा गरेको वडा अधिवेशनमा सहभागी नभएपछि उनीहरूले आफ्नै समानान्तर प्रक्रिया चलाएका हुन्, र मंसिर २१–२३ मा समानान्तर १५औँ महाधिवेशन गर्ने योजना छ। अर्कोतर्फ, महाधिवेशन प्रतिनिधि छनोटमा चार केन्द्रीय सदस्य र राष्ट्रिय सभाका प्रमुख सचेतक पदमबहादुर परियारसमेत पराजित भएका छन्।

   

Click icons for more →थप जानकारीका लागि आइकनमा क्लिक गर्नुहोस् →

1. प्रतिनिधिसभाको दोस्रो अधिवेशन १४५ दिनपछि समापन, १२ विधेयक पारित

   प्रतिनिधिसभाको दोस्रो अधिवेशन १४५ दिनपछि समाप्त भएको छ, जसमा ६८ बैठक र २७७ घण्टा ३० मिनेट कारबाही भयो। अधिवेशनमा ३५ विधेयक दर्ता भएका, १२ वटा दुवै सदनबाट पारित भएका, ११ वटा राष्ट्रपतिबाट प्रमाणीकरण भएका र २० वटा समितिमा विचाराधीन छन्। संसद्ले भोटेकोशी र त्रिशूली बाढीमा ज्यान गुमाउनेप्रति विशेष प्रस्ताव पारित गर्‍यो र जलवायु परिवर्तन तथा विपद् व्यवस्थापन अध्ययनका लागि १५ सदस्यीय विशेष समिति बनायो। राष्ट्रिय सभाको २१औँ अधिवेशनले १४५ दिनमा ५२ बैठक गरेर विश्राम लियो।

   
2. Federal Civil Service Bill reaches parliament, ten years after federalism

   The government has registered the Federal Civil Service Bill in parliament more than ten years after Nepal adopted federalism, with formal debate expected in the winter session. It raises the mandatory retirement age from 58 to 60 but lets employees aged 55 or with 30 years of service retire immediately, a transition that could affect 73 percent of current secretaries. The bill allows external specialists to be appointed to executive posts, introduces a two-year cooling-off period for senior officials, cuts the chief secretary's tenure from three to two years, and raises the women's inclusion quota to 49 percent.

   
3. एमाले नेता थापाको आरोप : सरकारका गतिविधिमा 'फासीवादी' झल्को

   एमालेका संसदीय नेता रामबहादुर थापाले राष्ट्रिय सभामा सरकारको छ महिनाको कार्यकाललाई 'फासीवादी' प्रवृत्तिको संज्ञा दिँदै असन्तुष्टि जनाए। उनले सत्तापक्षले संवाद र सहमतिको सट्टा बहुमतको दम्भमा विधेयक पारित गरेको, पूर्वप्रधानन्यायाधीशलाई गैरकानुनी रूपमा पक्राउ गरिएको र भ्रष्टाचार नियन्त्रणका नाममा पत्रकार, इन्जिनियर र व्यवसायीलाई निशाना बनाइएको आरोप लगाए। उनले सेप्टेम्बरको विपद्‌पछिको राहत अभियान ढिलो र आत्मप्रचारमुखी भएको टिप्पणी पनि गरे।

   
4. पूर्वप्रधानन्यायाधीश राणा 'पक्राउ' होइन 'उद्धार' गरिएको : सरकार

   सरकारले पूर्वप्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्रशमशेर राणालाई पक्राउ नगरी सुरक्षाका कारण निवासबाट उद्धार गरिएको दाबी गरेको छ। शिक्षामन्त्री सस्मित पोखरेलका अनुसार सुरक्षा चासो देखिएपछि प्रहरीले कारबाही गरेको र राणा आफैँले थप सुरक्षा मागेका थिए। सरकारी प्रवक्ताले धम्की जेनजी आन्दोलनबाट नआई अज्ञात समूहले पठाएका म्यासेजबाट आएको स्पष्ट पारे र प्रहरीले स्रोत खोजिरहेको जनाइएको छ।

   
5. परराष्ट्रमन्त्री खनालले संसद्लाई गराए राष्ट्रसङ्घ महासभाबारे जानकारी

   परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले राष्ट्रसङ्घको ८१औँ महासभामा नेपालको सहभागिताबारे संसद्लाई जानकारी गराए र प्रधानमन्त्रीको सम्बोधनलाई धेरै दृष्टिले ऐतिहासिक भने। प्रधानमन्त्रीले जलवायु न्यायमा जोड दिँदै नेपालले विश्वव्यापी हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा ०.१ प्रतिशतभन्दा कम योगदान गरे पनि जलवायुको जोखिममा रहेको र भोटेकोशी बाढी त्यसको गम्भीर असर भएको बताएका थिए। महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले बाढीपीडितप्रति गहिरो समवेदना व्यक्त गरेको खनालले जानकारी दिए।

   

Click icons for more →थप जानकारीका लागि आइकनमा क्लिक गर्नुहोस् →

1. अर्थमन्त्री वाग्ले : रास्वपा सरकार इतिहासकै निजी क्षेत्रमैत्री

   अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले वर्तमान सरकार इतिहासकै सबैभन्दा निजी क्षेत्रमैत्री भएको दाबी गर्दै आगामी दस वर्ष ७ प्रतिशत दिगो आर्थिक वृद्धि हासिल गर्ने लक्ष्य राखेको बताए। उनले परम्परागत मोडल दोहोर्‍याउनुको सट्टा डिजिटल अर्थतन्त्र, सेवा व्यापार र प्रविधिमा आधारित क्षेत्रलाई प्राथमिकता दिने र केही वर्षमै अर्थतन्त्र १ सय अर्ब डलर पुर्‍याउने उद्देश्य राखेको जनाए। यही वर्ष आर्थिक सुधारका लागि २७ नयाँ कानुन ल्याउने घोषणा पनि उनले गरे।

   
2. कानुन सुधारमार्फत लगानी र विकासको वातावरण बनाउने सरकारको प्रतिबद्धता

   पूर्वाधारमन्त्री सुनिल लम्सालले कानुन सुधारमार्फत विकास र लगानीको वातावरण निर्माण गर्ने बताएका छन्। उनले लगानीकर्तालाई सुरुमा कर छुट र शून्य भन्सार दिई व्यवसाय नाफामा गएपछि मात्र आयकर संकलन गर्ने नीतिको पैरवी गरे। रातोपाटीले पूर्वाधार र लगानीमा ओम्निबस ऐनदेखि पूर्वाधार अदालतसम्मको तयारीबारे समाचार छापेको छ।

   
3. करदाता प्रोत्साहन उपहार : पर्साका लालबाबुले जिते १० लाख

   पर्साका लालबाबु शाहले २१ हजार रुपैयाँको ल्युब आयल किनेर करदाता प्रोत्साहन उपहार कार्यक्रमअन्तर्गत १० लाख रुपैयाँको बम्पर पुरस्कार जितेका छन्। असोज १–१५ गतेका लागि घोषित कार्यक्रममा दैनिक १ लाख रुपैयाँका पुरस्कार छन् र करिब ३१ करोड ८० लाख कारोबार लटरीका लागि योग्य भएका छन्। आन्तरिक राजस्व विभागका महानिर्देशकले उनलाई फोन गरी बधाई दिँदै नजिकको कर कार्यालयमा पुरस्कार बुझ्न आग्रह गरे।

   
4. ग्यास आपूर्ति सहज बनाउन सुरक्षा निकायलाई पनि बिक्री अनुमति दिने तयारी

   उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी र सशस्त्र प्रहरी बलका पेट्रोलियम बिक्री केन्द्रबाट खाना पकाउने ग्यास पनि बिक्री गर्न दिने तयारीमा छ। सचिव रुद्रसिंह तामाङका अनुसार पेट्रोल बेच्ने सुरक्षा निकायले कम्तीमा एक–दुई आउटलेट ग्यास वितरणका लागि राख्नेछन्। उद्योगमन्त्री दीपक कुमार शाहले आपूर्ति प्रणालीको मुख्य अवरोध कृष्णभीरको पहिरो रहेको बताए, जसलाई खुलाउन थप जनशक्ति र मेसिन परिचालन गरिएको छ।

   
5. China proposes Korala upgrade as Nepal presses for Tatopani reopening

   The August 26 flood destroyed the Kerung–Rasuwagadhi crossing, Nepal's main all-weather trade route with China. Beijing has proposed upgrading Korala in Mustang as an international trading point, but Nepal argues the seasonal route faces winter snow closures and higher logistics costs and wants Tatopani reopened before winter. Meanwhile more than 150 containers are stuck at Korala customs after the Beni–Jomsom–Korala road was damaged in 46 places, stranding imports timed for Dashain and Tihar.

   

Click icons for more →थप जानकारीका लागि आइकनमा क्लिक गर्नुहोस् →

1. चाडबाडमा काठमाडौंको सुरक्षा योजना : ३५ सय प्रहरी परिचालन, ड्रोनबाट निगरानी

   काठमाडौं प्रहरीले दशैँ, तिहार र छठ मनाइने अवधिमा सुरक्षाका लागि ३ हजार ५ सयभन्दा बढी प्रहरी परिचालन गरेको छ। पशुपतिनाथ, न्युरोड र बजार क्षेत्रजस्ता संवेदनशील ठाउँमा सीसीटीभी, ड्रोन र प्रशिक्षित कुकुरबाट निगरानी गरिनेछ। चोरी, डकैती, जुवा र नक्कली नोट कारोबारजस्ता अपराध रोक्ने लक्ष्य राखिएको छ र उपत्यकाका प्रमुख स्थानमा सहायता बुथ राखिएका छन्।

   

Click icons for more →थप जानकारीका लागि आइकनमा क्लिक गर्नुहोस् →

1. सल्यानमा स्क्रब टाइफसबाट ९ जनाको मृत्यु

   सल्यानमा करिब डेढ महिनामा स्क्रब टाइफसबाट ९ जनाको मृत्यु भएको छ र आठ पालिकामा करिब ६ सय संक्रमण पुष्टि भएको छ। रोग जुलाईको मध्यतिर दार्मा गाउँपालिकाबाट सुरु भएको थियो र सबैभन्दा बढी केस त्यहीँ छन्। रोग नियन्त्रण महाशाखाको अनुसन्धान टोली काठमाडौंबाट दार्मा पुगेको छ र स्थानीय निकायसँग परीक्षण, उपचार तथा सचेतना अभियान चलाइँदैछ। चिगर माइटको टोकाइबाट सर्ने यो रोगबाट बच्न पूरा बाहुला र पाइन्ट लगाउन तथा किरा-नाशक स्प्रे प्रयोग गर्न सुझाइएको छ।

   

Click icons for more →थप जानकारीका लागि आइकनमा क्लिक गर्नुहोस् →

1. फ्लाई दुबई उडानमा सहपाइलटको छुरा प्रहार : घाइते भारतीय कप्तानले जोगाए १७४ को ज्यान

   फ्लाई दुबईको तेल अविवतर्फ जाँदै गरेको उडानमा सहपाइलटले कप्तान स्मित मच्छारमाथि छुरा प्रहार गरेपछि विमान ३० सेकेन्डमा १४ हजार फिटभन्दा तल झरेको थियो। गम्भीर घाइते कप्तानले कक्पिटको इलेक्ट्रोनिक ताला खोलिदिएपछि यात्रु र चालक दलले सहपाइलटलाई नियन्त्रणमा लिए र यात्रुका रूपमा रहेका दुई पाइलटले विमान साउदी अरबको तबुकमा सुरक्षित अवतरण गराए। भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले कप्तानसँग फोनमा कुरा गरी प्रशंसा गरे भने कप्तानले 'म मानिसहरूलाई मर्न दिन सक्दैनथेँ' भने। सहपाइलट साउदी अधिकारीको नियन्त्रणमा छन् र कप्तानको शल्यक्रियापछि अवस्था स्थिर बताइएको छ।

   
2. मतदाता सूची विवाद : भारतमा 'ककरोच' आन्दोलन

   परीक्षा प्रश्नपत्र चुहावटविरुद्ध चर्चामा आएको भारतको 'ककरोच' युवा आन्दोलनले अब निर्वाचन प्रक्रिया र लोकतान्त्रिक संस्थाका मुद्दा उठाएको छ। आन्दोलनले मुम्बईमा प्रदर्शन गर्दै प्रमुख निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेश कुमारको राजीनामा माग गरेको छ। आलोचकका अनुसार नामावली संशोधनमा माग गरिएका कागजात जुटाउन कठिन हुँदा लाखौँ योग्य मतदाता सूचीबाट हट्न सक्छन्, जबकि आयोगले दोहोरो र अयोग्य नाम हटाउने उद्देश्य बताएको छ।

   

Click icons for more →थप जानकारीका लागि आइकनमा क्लिक गर्नुहोस् →

1. रोनाल्डो विनाको पोर्चुगलको डेनमार्कमाथि ४–२ को जित

   युएफा नेसन्स लिगमा कोपेनहेगनमा पोर्चुगलले डेनमार्कलाई ४–२ ले हरायो। जोआओ क्यान्सेलोले १५औँ मिनेटमा अग्रता दिलाए, गोन्सालो रामोसले २६औँ मिनेटमा गोल थपे, भिटिन्हाले ६७औँ मिनेटमा हेडरबाट र जोआओ फेलिक्सले अन्तिम समयमा गोल गरे; डेनमार्कका लागि डाम्सगार्ड र होयलुन्डले गोल गरेका थिए। कोचसँगको विवादपछि रोनाल्डोले राष्ट्रिय टोलीको क्याम्प छाडेका थिए र उनको अनुपस्थितिमा पनि पोर्चुगलले राम्रो प्रदर्शन गर्‍यो।

   
2. विश्वकप क्रिकेट लिग–२ का लागि सन्दीपको कप्तानीमा नेपाली टोली घोषणा

   क्रिकेट एसोसिएसन नेपालले ओमानमा हुने आइसिसी पुरुष क्रिकेट विश्वकप लिग–२ त्रिकोणात्मक शृङ्खलाका लागि सन्दीप लामिछानेको कप्तानीमा १५ सदस्यीय टोली घोषणा गरेको छ। नेपालले क्यानाडा र ओमानसँग दुई-दुई खेल खेल्नेछ। मुख्य प्रशिक्षक स्टुअर्ट लको टोलीमा अनुभवी ओपनर कुशल भुर्तेल र पेसर सोमपाल कामी समावेश छैनन्।

   
3. एसियाली खेलकुदमा नेपाल : महिला कबड्डीमा कांस्य, क्रिकेट क्वार्टरफाइनल वर्षाले बेपत्ता

   जापानको आइची–नागोयामा भएको २०औँ एसियाली खेलकुदमा नेपालले महिला कबड्डीमा कांस्य पदक जित्यो; सेमिफाइनलमा भारतसँग ४८–२४ ले पराजित भएको थियो। पुरुष क्रिकेटमा श्रीलङ्कासँगको क्वार्टरफाइनल निरन्तरको वर्षाले रद्द भएपछि टी-२० वरीयतामा माथि रहेको (९औँ) श्रीलङ्का अघि बढ्यो र १४औँ वरीयताको नेपाल बाहिरियो। मुकेश पालले पुरुष ५ हजार मिटरमा २० वर्ष पुरानो राष्ट्रिय कीर्तिमान तोडे, तर जुडो खेलाडी पहिलो चरणमै बाहिरिए।

   

Click icons for more →थप जानकारीका लागि आइकनमा क्लिक गर्नुहोस् →

1. जर्मनीमा रहेका ८०० ऐतिहासिक दस्तावेज नेपाल फर्किए

   जर्मन व्यवसायी जोसेफ पिटर रिन्डफ्लाइसको सङ्ग्रहमा रहेका ८०० भन्दा बढी नेपाली ऐतिहासिक दस्तावेज राष्ट्रिय अभिलेखालयलाई हस्तान्तरण गरिएको छ, जसमा १३औँ शताब्दीका ४६५ ताडपत्र पाण्डुलिपि, राजकीय लालमोहर, मुलुकी ऐन (१९१०) र जुद्धशमशेरको भाषणसमेत छन्। हाइडेलबर्ग विश्वविद्यालयले दस्तावेज संरक्षण र डिजिटाइज गरेको थियो। यसले मल्लकालदेखि शाह–राणा कालसम्मको प्रशासनिक, कानुनी र सांस्कृतिक इतिहासको अध्ययनमा सघाउने र विदेशमा रहेका अन्य सम्पदा फिर्ता ल्याउने नजिर बन्ने अपेक्षा छ।

   
2. 'बा : एक योद्धा' दोस्रो सातामा, पहिलो हप्ता १ करोड ११ लाख कमाइ

   दिव्यदेव पन्त अभिनीत फिल्म 'बा : एक योद्धा' ले पहिलो सातामा १ करोड ११ लाख रुपैयाँ कमाएको छ र करिब ४० हजार ८ सय २३ दर्शकले हेरेका छन्। निर्देशक हरि लम्साल भन्छन्, हरेक दिन सिनेमाको व्यापार बढिरहेको छ र सकारात्मक मौखिक प्रचारले फिल्मलाई बल दिएको छ। अभिभावकको त्याग र पुस्तागत पारिवारिक सङ्घर्षमा केन्द्रित फिल्म अब देशभर १०० भन्दा बढी शोमा विस्तार हुँदैछ।

   
3. प्रचलित मान्यता भत्काएर उदाएका नेपाली माटो सुहाउँदो नायक दयाहाङ

   थिएटरका टिकट बेच्ने सानो कामबाट सुरु गरेका दयाहाङ राई निरन्तरको अभ्यासले स्थापित अभिनेता बनेका छन्। 'लुट' र 'कबड्डी' जस्ता फिल्ममा उनले अग्लो र परम्परागत रूपमा आकर्षक नायकको चलनलाई साधारण पात्र र स्थानीय कथाले प्रतिस्थापन गरे। 'बिरकाजी' पात्रका लागि विशेष हाउभाउ गढेर उनले पटकथा विश्लेषणमा आधारित सावधानीपूर्ण चरित्र निर्माण देखाएका छन्।

   

Click icons for more →थप जानकारीका लागि आइकनमा क्लिक गर्नुहोस् →

1. एआईसँग शिक्षकको यात्रा : सम्भावना र सही बाटो

   सर्वेक्षण गरिएका करिब ७६ प्रतिशत नेपाली शिक्षकले पाठ योजना र मूल्याङ्कनमा च्याटजीपीटीजस्ता जेनेरेटिभ एआई प्रयोग गरिसकेका छन्, तर धेरैले आफ्नै प्रयासमा सिकेका हुन्। लेखकका अनुसार पुरुष शिक्षकमा ८०.५ प्रतिशत र महिलामा ७१.३ प्रतिशतले एआई प्रयोग गरेकाले पहुँचमा असमानता देखिएको छ। उनले अन्तरिम निर्देशन, एआई साक्षरता, मार्गदर्शनसहितको अभ्यास, भरपर्दो पूर्वाधार र दिगो लगानीजस्ता पाँच प्राथमिकता सुझाएका छन्।